Kısa cevap

Maaşın ödenmemesi, işçiye bazı koşullarda çalışmaktan kaçınma veya iş sözleşmesini haklı nedenle sona erdirme imkânı verebilir. Ancak bunlar aynı işlem değildir. Önce ücretin ödeme gününü, eksik kalan tutarı ve iş ilişkinize hangi kanunun uygulandığını belirleyin; ardından hangi hakkı kullanacağınızı açıkça ifade edin.

20 günlük süre hangi hak için geçerli?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 34. maddesi, ödeme gününden itibaren 20 gün içinde ücreti ödenmeyen işçiye, gecikme mücbir bir nedenden kaynaklanmıyorsa çalışmaktan kaçınma hakkı tanır. Başlangıç, ücretin kararlaştırılan ödeme günüdür; ayın ilk günü veya işçinin ödeme istediği gün olmak zorunda değildir. Kanundaki süre 20 işgünü olarak yazılmamıştır.

Çalışmaktan kaçınma, sözleşmeyi sona erdirme beyanı değildir. Bu hakkı kullanmak istiyorsanız bildiriminizde hangi dönemin ücretinin ödenmediğini ve sözleşmeyi feshetmeden çalışmaktan kaçındığınızı anlaşılır biçimde belirtmeniz, daha sonra yapılacak değerlendirme için önemlidir. ÇSGB, İş Kanunu SSS, sorular 55–57

Çalışmadığım için işten çıkarılabilir miyim?

34. maddenin şartları gerçekleşmişse işveren sözleşmeyi yalnız bu nedenle sona erdiremez; kaçınan işçinin yerine yeni işçi alamaz veya onun işini başkasına yaptıramaz. Bu koruma, başka bir sebeple yapılan her feshi kendiliğinden geçersiz kılmaz. ÇSGB, soru 57

Şartları kontrol etmeden işe gitmemek ise devamsızlık tartışması yaratabilir. Çalışılmayan günler için de ücretin otomatik olarak işleyeceği varsayımıyla hareket etmeyin; bu konu ayrıca değerlendirilmelidir.

Haklı fesih için de 20 gün beklemek zorunda mıyım?

Hayır. Ücretin hukuka veya sözleşmeye uygun hesaplanmaması ya da ödenmemesi, İş Kanunu’nun 24/II-e maddesinde ayrı bir haklı fesih sebebidir. Bu maddede 34. maddedeki 20 günlük bekleme şartı bulunmaz. Bununla birlikte her gecikmenin, olayın diğer koşulları incelenmeden, kesin olarak haklı fesih sayılacağı söylenemez.

Fesih düşünülüyorsa ödenmeyen ücret, ödeme tarihi, varsa kısmi ödemeler ve işverenin açıklaması birlikte incelenmelidir. Fesih hakkının kullanılmasına ilişkin süreler de çalışmaktan kaçınmanın 20 günlük süresinden ayrı değerlendirilir. 4857 sayılı İş Kanunu, m.24 ve 26 — ÇSGB metni

Hangi belgeleri hazırlamalıyım?

Şu kayıtları tarih sırasıyla bir araya getirin:

  • Sözleşme ve ücretin ödeme gününü gösteren belgeler.
  • İlgili aylara ait bordrolar ve banka hesap hareketleri.
  • Eksik ödeme veya ödeme vaadi hakkındaki mevcut yazışmalar.
  • İşverene gönderdiğiniz talep ve bildirimler ile bunların ulaştığını gösteren kayıtlar.

Her ay için beklenen ödeme, yapılan ödeme ve kalan tutarı ayrı yazın. Örneğin bankaya para yatmış olması tek başına ücretin tamamının ödendiğini göstermez; tutarı bordroyla karşılaştırın. Elinizde olmayan belgeyi varmış gibi yazmayın, mevcut mesajları değiştirmeyin.

Çalışmaktan kaçınmak istiyorsanız “istifa ediyorum” ifadesini kullanmayın. Fesih yapmak istiyorsanız da yalnız “maaşımı istiyorum” demekle yetinmeyin: seçtiğiniz işlem ile gerekçesi birbirine uygun olmalıdır. İmzanız istenirse ibraname ve ödeme belgeleri hakkındaki notu da inceleyin.

Ücretimi istemek için işten ayrılmam gerekiyor mu?

Hayır. Ücret alacağı ile sözleşmenin devamı ayrı konulardır. Ücret alacağı için dava açılacaksa, 7036 sayılı Kanun’un 3. maddesi uyarınca önce arabulucuya başvurulması gerekir. Başvuru, işverenin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna; büro yoksa görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne yapılır. 7036 sayılı Kanun, m.3 — TBMM, Adalet Bakanlığı, arabuluculuk açıklamaları

Başvuruda ödenmeyen dönemleri ve tutarları açıkça ayırın. İş ilişkisinin sona ermesi sonrasındaki diğer başlıklar için işçilik alacakları kontrol listesinden yararlanabilirsiniz.

Bu kurallar her çalışana uygulanır mı?

Bu açıklamalar 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki iş ilişkileri içindir. Alaşehir ve çevresinde tarım işlerinde çalışanlar bakımından özellikle işin niteliği ve kanunun kapsam istisnaları kontrol edilmelidir. “Tarımda çalışıyorum” demek tek başına hangi hükmün uygulanacağını belirlemez. 4857 sayılı Kanun, m.4

Resmî kaynaklar

İlgili okumalar