Kazadan sonra ilk adım

Trafik kazasından sonra ilk iş, yaralanma ve devam eden tehlike olup olmadığını kontrol etmektir. Sağlık veya acil kolluk desteği gerekiyorsa 112 aranmalıdır. Yalnız araç hasarı bulunan bazı kazalarda sürücüler kendi aralarında tutanak düzenleyebilir; ancak bu imkân her kaza için geçerli değildir.

Tutanağın amacı kazanın oluşunu kayda geçirmektir. Eksik kroki, yanlış sürücü bilgisi veya saklanmamış bir fotoğraf, daha sonra olayın açıklanmasını zorlaştırabilir. İlk aşamada doğru kayıt oluşturmak, kimin ne kadar kusurlu olduğunu yol kenarında tartışmaktan daha yararlıdır.

1. Hangi durumda kendi aramızda tutanak tutabiliriz?

En az iki aracın karıştığı, yalnız maddi hasarla sonuçlanan ve sürücülerin kazayı birlikte tutanakla tespit etmeyi kabul ettiği kazalarda anlaşmalı tutanak kullanılabilir. Bunun için aşağıdaki özel engellerin bulunmaması gerekir.

Ölüm veya yaralanma; tek araçlı kaza; geçerli trafik sigortasının bulunmaması; ehliyetsizlik veya ehliyetin araç sınıfına yetmemesi; alkol, uyuşturucu ya da uyarıcı madde şüphesi gibi durumlarda bu yol kullanılmaz. Kamu malı veya üçüncü kişilerin eşyası zarar gördüğünde de kolluk tarafından tespit gerekir. Kamu araçlarında da özel kural vardır; Sağlık Bakanlığına ait ambulans ve acil sağlık araçları için istisna bulunduğundan araç türü ayrıca değerlendirilmelidir.

Bir kişinin yaralanmış olabileceği durumda, kazayı yalnız tampon hasarı varmış gibi ele almayın; durumu 112’ye bildirin.

2. Karşı taraf tutanağı imzalamıyor veya olayın nasıl olduğunu kabul etmiyorsa ne yapmalıyım?

Ortak tutanak düzenlenemiyorsa kolluk desteği istenmelidir. Karşı tarafın imzasını taklit etmek veya tek taraflı doldurulmuş belgeyi ortak tutanak gibi sunmak çözüm değildir.

İki sürücünün olay hakkındaki görüşleri farklı olabilir. Ancak birlikte kayıt oluşturmayı kabul etmiyorlar veya gerekli imzalar tamamlanamıyorsa anlaşmalı tutanak süreci yürütülemez. Plakayı, konumu ve iletişim bilgilerini güvenli biçimde kaydedin; görevli birimin yönlendirmesini izleyin.

3. Araçları yolun ortasında bekletmek zorunda mıyız?

Anlaşmalı tutanağa uygun maddi hasarlı kazalarda, mümkünse araçlar hareket ettirilmeden önce fotoğraf çekilip araçlar trafiği aksatmayacak güvenli bir yere alınabilir. Tutanak orada tamamlanabilir. Kolluk incelemesi gereken olaylarda ise olayın niteliği ve güvenlik ihtiyacı dikkate alınarak görevlilerin yönlendirmesine uyulmalıdır.

Fotoğraf çekmek için akan trafiğe çıkmayın. Özellikle gece, dar yol veya yoğun trafik koşullarında kayıt alma isteği ikinci bir kazaya yol açmamalıdır.

4. Tutanağı doldururken hangi bilgileri kontrol etmeliyim?

Tarih, saat ve yer; sürücü, araç ve poliçe bilgileri; ilk darbe noktası; olayın krokisi; sürücü açıklamaları ve imzalar kontrol edilmelidir. Kâğıt tutanağı kazaya karışan bütün sürücüler imzalamalıdır. Eksik imza belgenin işleme alınmasını engeller.

Krokiyi çizmeden önce şu sırayla düşünün: Araçlar hangi yönden geldi, hangi şeritteydi ve temas nerede oldu? Açıklamada “bana çarptı” demekle yetinmeyin; gördüğünüz hareketi anlatın. Bilmediğiniz hız veya mesafeyi kesin ölçüm gibi yazmayın. İmzadan önce diğer sürücünün yazdıklarını da okuyun.

5. Hangi fotoğraf ve kayıtları saklamalıyım?

Güvenli biçimde çekilebiliyorsa genel kaza görünümünü, araçların konumlarını, plakaları ve hasar bölgelerini kaydedin. Yol çizgileri, levhalar ve kavşağın görünümü de olayın anlaşılmasına yardımcı olabilir. Tutanak formu, mümkün olduğunda araçlar kaldırılmadan önce farklı açılardan fotoğraf alınmasını önerir.

Örneğin iki araç aynı yönde ilerlerken temas etmişse, yalnız kırık tamponun yakın çekimi hangi aracın şerit değiştirdiğini anlatmayabilir. Genel görünüm bu nedenle önemlidir. Bu örnek tamamen varsayımsaldır.

Orijinal dosyaları koruyun. İlgili kamera bulunuyorsa yerini ve olay saatini not edin; kayıtların korunması ve usulüne uygun temini için gecikmeden girişimde bulunun. Belgeleri sosyal medyada paylaşmak yerine ilgili dosyada kullanılmak üzere saklayın.

6. Tutanağı imzalamak bütün kusuru kabul etmek anlamına mı gelir?

Tutanağın imzalanması, tek başına sigorta kusur oranının belirlenmesi değildir. Sigorta şirketleri olay kayıtlarını değerlendirir; anlaşamadıkları dosyalar ilgili değerlendirme komisyonuna gider.

Bununla birlikte imza önemsiz değildir: Yanlış yazılmış bir açıklama veya kroki, değerlendirmeyi etkileyebilir. Boş, gerçeğe aykırı ya da okumadığınız bir metni imzalamayın. Tutanaktan ayrı olarak önünüze konan ödeme, sulh veya ibra belgesi varsa onun içeriğini ayrıca değerlendirin.

7. Tutanak tamamlandıktan sonra nereye göndereceğim?

Tutanağı ve fotoğrafları, hasar talebinizle ilgili trafik sigortası şirketine; kaskodan talepte bulunuyorsanız kasko şirketine ulaştırın. Başvurunun alındığına ilişkin kayıt ve hasar dosyası numarasını saklayın.

SBM’nin Sigortam360 uygulamasındaki Mobil Kaza Tutanağı hizmeti de kullanılabilir. Dijital işlem yaptıysanız işlemin tamamlandığını ve dosyanın iletildiğini kontrol edin.

İtiraz için aşağıda açıklanan beş iş günlük süreyi, her türlü hasar bildiriminin süresi sanmayın. Hasar bildirimi konusunda kendi poliçenizin yükümlülüklerini ayrıca kontrol edin.

8. Kusur oranına kaç gün içinde, nasıl itiraz edebilirim?

Sigorta şirketlerinin mutabakatıyla belirlenen kusur oranında, sigortalı bildirimin ardından beş iş günü içinde bir defaya mahsus yeniden değerlendirme isteyebilir. Başvuru sigorta şirketine yapılır; değerlendirmeyi değiştirebilecek ek bilgi veya belge sunulmalıdır.

Kazaya karışan araçların trafik sigortacısı aynı şirketse, bildirimin ardından beş iş günü içinde SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonuna itiraz yolu bulunur. Bu işlem SBM’nin KTT Sorgulama ve İtiraz hizmetinden yürütülebilir. Bu iki yol, şirketlerin anlaşamadığı dosyada verilen komisyon kararıyla karıştırılmamalıdır.

Süreyi kaza gününden otomatik başlatmayın; bildirim kaydını saklayın. İtirazınızda hangi tespitin neden yanlış olduğunu ve eklediğiniz belgenin bunu nasıl gösterdiğini açıklayın.

9. Beş iş günü geçtiyse bütün haklarım biter mi?

Bu sürenin geçmesi, kusura ilişkin bütün hukuki başvuru imkânlarının kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez. Genelge, süre kullanılmamışsa veya itiraza rağmen uyuşmazlık sürüyorsa sigorta tahkimi ya da özel hukuk yollarıyla çözüm imkânını düzenler. Başvurunun konusu ve koşulları ayrıca incelenmelidir.

Anlaşmalı tutanak, kolluk tutanağı, sigorta kusur değerlendirmesi ve hasar ödemesi aynı işlem değildir. Elinizdeki belgenin türü, itirazın sebebi ve talebiniz belirlenmeden her dosya için aynı merci veya süre söylenemez.

Resmî kaynaklar

İlgili okumalar