Projeden konut alırken sözleşme ve teslim
Bir işletmeden kişisel ihtiyacı için konut alan kişi tüketici olabilir. Bedelin önce, konutun devir veya tesliminin sonra yapıldığı ön ödemeli satışta özel korumalar vardır. Yapı ruhsatı alınmadan sözleşme kurulamaz. Satış tapuda tescil edilmeli; satış vaadi sözleşmesi noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır. Geçerli sözleşme olmadan ödeme istenemez; satıcı geçersizliği sonradan tüketici aleyhine ileri süremez.
Ön ödemeli konut sözleşmedeki tarihte, her halde sözleşme tarihinden itibaren en geç 48 ayda teslim edilmelidir. Örneğin 24 ayda teslim sözü verilen daireyi alan kişi, satıcının bu süreyi kendiliğinden 48 aya uzatmasına katlanmak zorunda değildir.
14 günlük cayma ile 24 aylık dönme farklı haklardır
Ön ödemeli satışta sözleşmenin kurulduğu tarihten itibaren 14 gün içinde gerekçesiz ve cezasız cayılabilir. Ayrıca sözleşme tarihinden itibaren 24 aya kadar gerekçe göstermeden dönme hakkı vardır. Bu bildirimler süresi içinde noter aracılığıyla satıcıya yöneltilmelidir.
Gerekçesiz dönmede satıcı satışın vergi, harç ve benzeri yasal masraflarını; ayrıca sözleşmeden itibaren ilk üç ayda bedelin en fazla yüzde 2'sini, üç–altı ayda yüzde 4'ünü, altı–on iki ayda yüzde 6'sını, on iki–yirmi dört ayda yüzde 8'ini tazminat olarak isteyebilir. Devir veya teslime kadar, satıcının yükümlülüklerini yerine getirmemesi, tüketicinin ölümü veya sürekli kazanç kaybı nedeniyle ödemeyi sürdürememesi halinde bedelsiz dönülebilir. Sürekli kazanç kaybıyla yapılan olağan taksitli sözleşme önerisinin reddi de bedelsiz dönme nedenidir.
Proje değişikliği bildirildiğinde tüketici, değişikliği kabul etmeyerek bildirimden itibaren bir ay içinde bedelsiz dönebilir. Değişiklik yasal zorunluluk veya mücbir sebepten kaynaklanıyorsa yasal masraflar ve yukarıdaki sınırlar içinde tazminat istenebilir.
Ödenen tutar ve borçlandırıcı belgeler, bildirimin satıcıya ulaşmasından itibaren caymada en geç 14 gün, dönmede en geç 180 gün içinde geri verilmelidir. Satıcının tutar ve belgeleri iade ettiği tarihten itibaren tüketici de 10 gün içinde edinimlerini geri vermelidir.
Teslimden sonra ayıp ve başvuru yolu
Daha uzun süre yoksa tüketiciye satılan konutun ayıbından sorumluluk teslimden itibaren beş yıldır. İkinci el tüketici satışında sorumluluk üç yıldan az olamaz. Ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse bu zamanaşımı hükümleri uygulanmaz. Koşullarına göre onarım, bedel indirimi, mümkünse ayıpsız misliyle değişim veya sözleşmeden dönme istenebilir.
Para taleplerinde 2026'da 186.000 TL'nin altında tüketici hakem heyeti, eşit ve üzerinde tüketici mahkemesi yolu kullanılır; kanuni istisnalar dışında önce arabuluculuk gerekir. Tapu tescili gibi taşınmazın aynından doğan tüketici davalarında ise tüketici mahkemesine başvurulur ve arabuluculuk dava şartı aranmaz.
