Hangi işlemin iptali istenebilir?
İptal davası, hukuka aykırı idari işlemin ortadan kaldırılmasını amaçlar. Kural olarak kesin ve uygulanabilir bir işlem ile davacının bu işlemden etkilenen meşru, kişisel ve güncel menfaati bulunmalıdır. Hazırlık yazısı veya kurum içi görüş her durumda tek başına dava konusu olmaz.
Örneğin ruhsat başvurusunun reddinde kararın dayanağı, başvuru belgeleri ve gerekçe karşılaştırılır. İşlemi yetkisiz makamın yapması, gerekli usule uyulmaması veya gerçek dışı sebebe dayanılması iptal nedeni olabilir. Mahkeme idarenin yerine geçerek karar vermek yerine işlemin hukuka uygunluğunu denetler. Görevli yer çoğunlukla idare mahkemesidir; vergi uyuşmazlıkları ve Danıştayın ilk derece görevi gibi istisnalar vardır.
Genel süre ve kısa süreli özel yollar
Özel düzenleme yoksa dava, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılır. İvedi yargılamaya tabi ihale işlemleri (ihaleden yasaklama kararları hariç) ve acele kamulaştırma gibi işlerde süre 30 gündür. MEB ve ÖSYM'nin merkezî ve ortak sınavlarına ilişkin özel usulde 10 gün uygulanır. Bu iki özel usulde İYUK m.11 başvurusu uygulanmaz; kuruma itiraz ederek sürenin duracağı varsayılmamalıdır.
Genel usulde, dava süresi içinde üst makama; üst makam yoksa işlemi yapan makama m.11 koşullarına uygun başvuru süreyi durdurur. Ret cevabının tebliğiyle veya 30 gün cevapsızlıkla oluşan ret sonrasında kalan süre işlemeye devam eder. Yeni bir 60 günlük süre verilmez. CİMER başvurusu da ancak bu koşulları taşıyorsa aynı etkiyi doğurabilir.
İşlemin uygulanması beklenmek zorunda değildir
Dava açmak işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Açık hukuka aykırılık ve uygulamanın telafisi güç veya imkânsız zarar doğurması birlikte gösterilerek yürütmenin durdurulması istenebilir. Kararın tamamı ve tebliğ belgesi kadar, başvuru kayıtları ile zararı açıklayan belgeler de korunmalıdır. İptal kararı verilmesi, ayrıca doğmuş maddi zararların otomatik olarak ödenmesi anlamına gelmez.
