Banka hesabını bulma ve ödeme işlemi ayrı adımlardır

Miras bırakanın hangi bankada mevduat veya katılım fonu hesabı bulunduğunu e-Devlet’teki BDDK hizmetinden sorgulayabilirsiniz. Bu sorgu, hesabın bakiyesini öğrenme veya parayı çekme işlemi değildir. Bankadaki tutar için mirasçılık belgesiyle ilgili bankaya başvurmak, mirasçıların birlikte tasarrufuna ilişkin kuralları ve veraset vergisi işlemlerini ayrıca değerlendirmek gerekir.

1. Hangi bankada hesabı olduğunu nereden öğrenebilirim?

e-Devlet’te “Mevduat / Katılım Fonu Hesabı Bulunan Banka Sorgulama (Mirasçısı Olduğunuz Kişi Adına)” hizmetini arayın. Kimliğinizi doğrulayarak hizmete girersiniz. Hizmetin konusu, miras bırakan adına bu tür hesabın bulunduğu bankayı saptamaktır; ekranda görülen banka adı, hesabın tutarını veya size yapılacak ödemeyi göstermez. Sorgunun kapsamı bankaların yurt içi şubelerindeki belirli mevduat ve katılım hesaplarıdır; sonucu bütün malvarlığının dökümü saymayın.

2. Bankaya gitmeden önce hangi belgeyi almalıyım?

Mirasçıları ve paylarını gösteren mirasçılık belgesini (veraset ilamını) edinin. Bu belge noterlikten veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Kimlik belgenizi de hazır bulundurun. Bankanın, somut hesap ve işlem için istediği diğer belgeleri doğrudan o bankadan öğrenin; her bankanın her dosyada aynı evrakı isteyeceğini varsaymayın.

3. Hesap bakiyesini nasıl öğrenirim?

Sorguda çıkan bankaya, mirasçılık belgenizle başvurup miras bırakan adına bulunan hesaplar ve ölüm tarihi itibarıyla tutar hakkında yazılı bilgi isteyin. Vergi beyannamesinde banka varlığını gösterebilmek için bankadan alınacak belge de önemlidir. Sorgulama sonucunu tek başına bakiye belgesi gibi kullanmayın.

4. Mirasçılık belgemde payım yazıyor; bankadan yalnız kendi payımı çekebilir miyim?

Belgede payınızın yazması, ortak hesaptaki tutar üzerinde tek başınıza serbestçe işlem yapabildiğiniz anlamına gelmez. Birden çok mirasçı varsa mirasın paylaşılmasına kadar tereke üzerinde elbirliğiyle hak sahipliği bulunur; kanundan veya sözleşmeden doğan temsil ve yönetim yetkileri saklı olmak üzere mirasçılar tereke hakları üzerinde birlikte tasarruf eder. Ödemenin nasıl yapılacağını bankaya ve diğer mirasçılarla yürütülen işlemlere göre belirleyin.

5. Bütün mirasçılar aynı şubeye gelmek zorunda mı?

Kanundaki esas, mirasçıların birlikte tasarrufudur; bu, herkesin mutlaka aynı anda aynı şubede fiziksel olarak bulunacağı anlamına gelmez. Usulüne uygun temsil veya miras ortaklığına ilişkin başka bir hukuki düzenleme söz konusu olabilir. Hangi başvuru ve yetki belgesinin kabul edileceğini, ödeme talebinden önce bankadan yazılı olarak netleştirin. Vefat eden kişinin kartını, şifresini veya internet bankacılığı erişimini kullanmayı miras işleminin yerine koymayın.

6. Hesaptaki para azsa veraset ve intikal vergisi beyannamesi yine gerekir mi?

Evet. Veraset yoluyla intikal eden malın değeri ilgili istisna tutarının altında kalsa bile beyanname verilmesi gerekir. Beyanname verme yükümlülüğü ile vergi çıkıp çıkmayacağı ayrı konulardır. Terekenin yalnız bir banka hesabından ibaret olduğunu da varsaymayın; beyan edilecek mal ve borçların bütünü ayrıca değerlendirilmelidir.

7. Beyanname ne zaman ve nereye verilir?

Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mirasçının yerleşim yeri de Türkiye’deyse süre, ölüm tarihini izleyen dört aydır. Ölüm veya mirasçının yerleşim yeri yurt dışındaysa farklı süreler uygulanır; kendi durumunuzu resmî süre tablosundan kontrol edin. Veraset yoluyla intikalde beyanname, kural olarak miras bırakanın yerleşim yerindeki vergi dairesine verilir.

8. Vergi işlemi bitmeden banka parayı öder mi?

Banka, veraset ve intikal vergisine ilişkin vergi dairesi belgesini isteyebilir. GİB’in açıkladığı düzenlemeye göre belge sunulmadığında veraset yoluyla intikal eden tutardan vergi karşılığı yüzde 5 kesinti yapılması söz konusu olabilir. Bu kesinti nihai vergi oranı veya bütün mirasçılık koşullarını ortadan kaldıran bir “erken çekim bedeli” değildir. Vergi belgesi ve ödeme yöntemi konusunda bankanın somut dosya için yazılı açıklamasını alın.

9. Banka ödeme yapmıyorsa ilk neyi kontrol etmeliyim?

Önce ret veya bekletme gerekçesini yazılı isteyin. Eksik mirasçılık belgesi, vergi belgesi, temsil yetkisi veya mirasçılar arasındaki uyuşmazlık farklı çözümler gerektirir. Mirasçılar birlikte hareket edemiyorsa, Türk Medenî Kanunu m. 640 uyarınca bir mirasçının istemi üzerine sulh mahkemesince miras ortaklığına temsilci atanması mümkündür; bu, her uyuşmazlıkta otomatik ödeme kararı verileceği anlamına gelmez. Ayrıca miras yalnız bankadaki paradan oluşmaz; terekenin borçları ve diğer hakları da değerlendirilmelidir.

Resmî kaynaklar

İlgili okumalar