Farklı davranış ne zaman ayrımcılıktır?

İşveren, iş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, inanç, din ve benzeri nedenlerle ayrım yapamaz. Aynı veya eşit değerde iş yapan kişiler arasında yalnızca cinsiyet nedeniyle daha düşük ücret belirlenmesi yasaktır. Hamilelik de haklı bir gerekçe olmadan işçiyi daha kötü koşullara tabi tutmanın nedeni olamaz.

Örneğin aynı görevi ve sorumluluğu üstlenen iki çalışandan birinin, kadın olduğu için daha düşük ücret alması ayrımcılık iddiası doğurabilir. Buna karşılık kıdem, görev, performans veya sorumluluk farkına dayanan her ücret farkı ayrımcılık değildir. Karşılaştırmanın benzer koşullardaki çalışanlar üzerinden kurulması gerekir. Kısmi ve tam süreli ya da belirli ve belirsiz süreli sözleşmeler arasında da esaslı neden bulunmadıkça farklı işlem yapılamaz.

Ayrımcılığın ispatı yalnızca açıkça yazılmış bir ayrımcı talimata bağlı değildir. Ücret kayıtları, görev dağılımı, işyerindeki uygulamalar ve yazışmalar birlikte kullanılabilir. İşçi ihlali güçlü biçimde gösteren bir durum ortaya koyduğunda, işveren ayrımcılık yapmadığını ispatlamakla yükümlü olur.

İstenebilecek haklar

İş Kanunu'ndaki koşullar oluştuğunda işçi, dört aya kadar ücret tutarında ayrımcılık tazminatı yanında yoksun kaldığı hakları da isteyebilir. Örneğin eksik ödenmiş ücret farkı, tazminattan ayrı bir talep olabilir. Sendikal ayrımcılık ve sendikal fesih ise özel kanundaki korumaya tabidir; tazminatları birbirine karıştırmamak gerekir.

İş ilişkisinden doğan bu tazminat ve alacaklar için dava öncesi arabuluculuk zorunludur. Eşit davranma ilkesine aykırı feshe bağlı tazminatta fesihte başlayan zamanaşımı beş yıldır; eski fesihlerin geçiş hükmü ayrıdır. İşe iade de isteniyorsa fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık arabulucu başvuru süresi ayrıca korunmalıdır.

İş Hukuku alanındaki diğer konular

Resmî kaynaklar