Uygulanacak kanun işin niteliğine bağlıdır

Tarım işinde çalışmak, ücret ve sigorta hakkının bulunmadığı anlamına gelmez. Ancak bütün tarım çalışanlarına İş Kanunu'nun aynı hükümleri uygulanmaz. Tarım ve orman işlerinin yapıldığı, elli veya daha az işçi çalıştırılan işyerleri ve işletmeler kural olarak İş Kanunu kapsamı dışındadır. Tarım sanatları, tarım alet ve makinelerinin yapıldığı işler gibi kanunda sayılan istisnalar ise kapsamdadır. Kapsam dışındaki hizmet ilişkilerinde Türk Borçlar Kanunu hükümleri devreye girer.

Örneğin üzüm hasadı için bir aracı üzerinden bağa giden işçinin ücreti eksik ödeniyorsa, kim tarafından çalıştırıldığı ve günlük ücretin nasıl kararlaştırıldığı belirlenmelidir. Aracının adını bilmek kadar bağ sahibinin bilgisi, çalışma günleri, ödemeler ve birlikte çalışan kişilerin kayıtları da yararlıdır. Ücretin aracıya bırakılması, sorumluluğun kendiliğinden yalnızca aracıya ait olduğunu göstermez.

Mevsimlik çalışma ve sigorta

Sürekli tarım işinde hizmet sözleşmesiyle çalışanlarla, tarım veya orman işinde süreksiz çalışanların sigorta düzeni farklıdır. Süreksiz çalışmada şartları sağlayan kişiler için 5510 sayılı Kanun'un Ek 5 düzenlemesi bulunur. Kişinin başvurusu ve prim yükümlülüğü, işveren tarafından bildirilen olağan 4/a çalışmasıyla karıştırılmamalıdır.

İş Kanunu bakımından, niteliği gereği bir yıldan az süren mevsimlik ve kampanya işlerinde yıllık ücretli izin hükümleri uygulanmaz. İşe yalnızca “mevsimlik” denmesi bu istisna için yeterli değildir. Güvenli taşıma ve sağlıklı barınma da çalışma koşullarının parçasıdır; 2024/5 sayılı Genelge gezici tarım işçileri ve aileleri için tedbirleri düzenler.

İşçi ve işverenin alacak veya tazminat davasında arabuluculuk, hizmet ilişkisi Türk Borçlar Kanunu'na tabi olsa da dava şartıdır. Hizmet tespiti ile iş kazası tazminatı kendi başvuru kurallarına tabidir.

İş Hukuku alanındaki diğer konular

Resmî kaynaklar