Yıldırma davranışını tanımak

Mobbing, işyerinde belirli bir kişiyi hedef alan ve zaman içinde tekrarlanan psikolojik taciz davranışlarıdır. Sürekli aşağılamak, iş için gerekli bilgiyi kişiden saklamak, onu ekipten dışlamak veya istifaya zorlamak bu kapsamda gündeme gelebilir. Her tartışma, eleştiri ya da yöneticinin hukuka uygun iş talimatı kendiliğinden mobbing sayılmaz. Davranışların bütünü, sürekliliği ve kişiye etkisi birlikte ele alınır.

Örneğin bir çalışanın aylar boyunca toplantılara çağrılmaması, görevlerinin açıklamasız biçimde elinden alınması ve herkesin önünde küçümsenmesi, tek bir tartışmadan farklıdır. Olayların tarihini ve kimlerin yanında gerçekleştiğini kaydetmek anlatımı somutlaştırır. Mesajlar, e-postalar, görev değişiklikleri ve olayları gören çalışma arkadaşları bu kayıtları destekleyebilir. Sağlık kayıtları etkilenmeyi gösterebilir; tek başına tacizin bütün unsurlarını kanıtlamaz.

İşveren, çalışanının kişiliğini korumak ve psikolojik tacize karşı gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. Tacizin bir başka çalışan tarafından yapılması, işverenin bu yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Hangi haklar gündeme gelir?

Çalışan, işyerindeki başvuru kanallarına veya ALO 170 üzerinden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına başvurabilir. 2025/3 sayılı Genelge, psikolojik taciz iddialarının etkin biçimde araştırılmasını ve önleyici tedbirler alınmasını öngörür. İdari başvuru ile tazminat davasının koşulları farklıdır.

Olayın niteliğine göre manevi tazminat, haklı fesih ve şartları varsa kıdem tazminatı istenebilir. İşverenden iş ilişkisine dayalı tazminat isteminde dava öncesi arabuluculuk gerekir. Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılığa dayalı fesihte öğrenmeden itibaren altı iş günü ve olaydan itibaren bir yıl sınırı vardır; devam eden tacizde başlangıç son davranışlara göre ayrıca belirlenir. Şikâyet başvurusu bu sürelerin yerine geçmez.

İşverenin sözleşmeden doğan koruma borcuna dayalı tazminatta zamanaşımı, alacağın talep edilebilir hale geldiği tarihten itibaren on yıldır. Haksız fiile dayalı talepte ise zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden iki yıl, her halde fiilden on yıl kuralı ve daha uzun ceza zamanaşımı istisnası vardır. Süre, talebin dayanağı ve tacizin devam edip etmediğine göre belirlenir.

Bu konudaki hukuk notları

İş Hukuku alanındaki diğer konular

Resmî kaynaklar